{"id":20730,"date":"2012-02-01T08:55:44","date_gmt":"2012-02-01T08:55:44","guid":{"rendered":"https:\/\/next.igihe.com\/kinyarwanda\/uwishe-intwari-niyitegeka-felicita-yemeye-icyaha\/"},"modified":"2012-02-01T14:24:32","modified_gmt":"2012-02-01T14:24:32","slug":"uwishe-intwari-niyitegeka-felicita-yemeye-icyaha","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/next.igihe.com\/kinyarwanda\/uwishe-intwari-niyitegeka-felicita-yemeye-icyaha\/","title":{"rendered":"Uwishe Intwari Niyitegeka Felicita yemeye icyaha"},"content":{"rendered":"<p>{Uwishe Intwari Niyitegeka Felicita mu gihe cya Jenoside yarabyiyemereye. Aya makuru akaba yarahayawe inkiko.}<\/p>\n<p>Niyitegeka Felicita ni mwene Sekabwa Simoni na Nyirampabuka Angelina. Yavukiye i Vumbi mu Mujyi wa Huye mu 1934. Yari ubuheta mu muryango w\u2019abana icumi. Niyitegeka F\u00e9licit\u00e9 yize amashuri abanza Astrida (Butare) mu kigo cyayoborwaga n\u2019Ababikira Bera kuva mu 1941 kugera mu 1946, akomeza ayisumbuye i Save mu ishuri ry\u2019abarimukazi (Ecole de Monitrices) ryayoborwaga n\u2019Ababikira Bera. Yari uwihayimana mu muryango w\u2019aba Auxiliaire de l&#8217;Apostolat, ku Gisenyi. Uwamwishe mu gihe cya Jenoside akaba yarabyiyemereye.<\/p>\n<p>Yishwe ku wa 21 Mata 1994, mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi kubera ko yanze kwitandukanya n\u2019abo yari yahaye ubuhungiro hamwe na bagenzi be bari muri \u201cCentre Saint Pierre\u201d ku Gisenyi. Nk\u2019uko biri mu buhamya bunyuranye bwatanzwe nyuma y\u2019urupfu rwe, musaza we Col. Nzungize Alphonse wari mu Ngabo za Leta y\u2019Abatabazi wayoboraga ikigo cya gisirikari cya Bigogwe muri icyo gihe, ngo yashatse kumuhungisha, ariko Niyitegeka arabyanga. Mu kabaruwa kagufi yamwandikiye, yamushimiye ko ashatse kumukiza, ariko amubwira ko atakwemera gusiga abari bamuhungiyeho. Ati: \u201caho guhungisha ubuzima bwanjye, nsize abo nshinzwe, bagera kuri 43, mpisemo gupfana nabo\u2026\u201d.<\/p>\n<p>{{Uwamwishe yiyemereye icyaha cya Jenoside mu 1998}}<\/p>\n<p>Niyitegeka Felicita, yishwe arashwe n\u2019umuntu witwa Omar Serushago. Mu nyandiko ndende ikubiyemo ubuhamya yitangiye ku bushake, yiyemerera icyaha, ku itariki ya 3 Gashyantare 1998, Omar Serushago yabwiye Jean Bastarache na Rejean Tremblay bo mu rukiko mpanabyaha mpuzamahanga rwashyiriweho u Rwanda Arusha muri Tanzania ko mu bo yishe, harimo na mushiki wa Col. Nzungize, ari we Niyitegeka. Muri iyo nyandiko, hari aho Serushago yavuze ati: \u201cTwashyize Abatutsi mu ma minibisi, tubajyana ku irimbi kugira ngo tubice. Nishe bane, umugabo umwe n\u2019abagore batatu. Nabicishije imbunda yanjye.\u201d  Muri abo, harimo Felicita Niyitegeka. Ngo icyo gihe, musaza we w\u2019umusirikari abimenye, yashatse kumukurikirana, Serushago ahungira muri hoteli Meridien y\u2019i Gisenyi, ajyana na Thomasi Mugiraneza (bafatanyaga kwica nk\u2019uko amuvuga muri ubwo buhamya). <\/p>\n<p>Hari abandi yishe yivugira tutagarutseho. Nzungize, yasanze abishwe bamaze gutabwa mu byobo byari byacukuriwe Abatutsi bicwaga. Ubuhamya bw\u2019ababibonye, buvuga ko yashatse aho yajugunywe, n\u2019imyambaro ye, akamushyingura.<\/p>\n<p>Muri 1998, nibwo Serushago Omar yabaye umuntu wa kabiri wemeye icyaha cya jenoside yakorewe Abatutsi, muri TPIR, nyuma ya Kambanda Yohani wari Ministiri w\u2019Intebe muriGuverinoma y\u2019Abatabazi. Uyu Omar Serushago, nk\u2019uko tubisoma mu nyandiko za Fondation Hirondelle, yahamwe n\u2019icyaha cya jenoside mu rukiko mpanamyaha rwashyiriweho u Rwanda, Arusha muri Tanzaniya. Yari yafatiwe mu gihugu cya Cote d\u2019Ivoire, ku ya 10 Kamena 1998 agezwa Arusha nyuma y\u2019ukwezi, aza guhabwa igihano cyo gufungwa imyaka 12. Yunganirwaga mu mategeko n\u2019Umunyatanzaniya Me Mohamed Ismael. Omar Serushago, ngo wari ukuriye Interahamwe muri Gisenyi, yari azwi no ku kazina ka Faizi, akaba yari umuvunjayi mu myaka ya 1990.<\/p>\n<p>Ubutwari bwa Niyitegeka Felicita bwahawe agaciro na Leta y\u2019u Rwanda<br \/>\nNyuma ya jenoside yakorewe Abatutsi, hagiye hatangwa ubuhamya bunyuranye ku bantu bagize umutima wa kimuntu, bakanga akarengane n\u2019ivangura, ndetse bakazira ko bahishe Abatutsi, bagapfana nabo. Mu bamenyekanye, harimo na Niyitegeka Felicita. Mu gukora urutonde rw\u2019Intwari z\u2019Igihugu, abari babishinzwe basanze ubutwari yagize mu buzima bwe bwose bumuhesha kujya mu cyiciro cy\u2019Intwari z\u2019Imena. Ibi byatangajwe n\u2019icyemezo cy\u2019Inama y\u2019Abaministiri yateranye ku ya 12 Nzeli 2011.<\/p>\n<p>Ubuyobozi bw\u2019Igihugu nibwo bwashyizeho gahunda ijyanye no kwibuka Intwari z\u2019Igihugu, mu rwego rwo kuzirikana ubutwari zagize, no gutoza abaturage kugera ikirenge mu cy\u2019izo ntwari. Umunsi mukuru w\u2019Intwari wizihizwa buri wa tariki ya mbere gashyantare. Ku ya 7 ugushyingo 2011, ubwo yashyikirizaga imitwe yombi y\u2019inteko ishinga amategeko gahunda y\u2019imyaka itandatu ya Guverinoma, Minisitiri w\u2019Intebe Habumuremyi Pierre Damien, yavuze ko u Rwanda ruzashyiraho urwego rw\u2019igihugu rushinzwe intwari z\u2019igihugu, impeta n\u2019imidari by\u2019ishimwe, mu rwego rwo kubashimira ibikorwa by\u2019ubutwari bagaragaje.<\/p>\n<p>Si Leta y\u2019u Rwanda yonyine,  African Rights, umuryango uharanira uburenganzira bwa muntu ku rwego mpuzamahanga, na wo wasohoye igitabo gikubiyemo amazina n\u2019ubuhamya ku bantu baranzwe n\u2019ubwitange mu gukiza abahigwaga muri Jenoside yakorewe Abatutsi. Ku rutonde rwasohowe nyuma y\u2019imyaka umunani jenoside ibaye, harimo abagore n\u2019abagabo, abihayimana n\u2019abaturage basanzwe by\u2019umwihariko na Niyitegeka Felicita.<\/p>\n<p>Kiliziya Gatulika mu Rwanda yamuha umwanya akwiye<br \/>\nMu nyandiko ya &#8220;African Rights&#8221; (wasanga kuri http:\/\/survie67.free.fr\/Rwanda\/African_Rights_Hommage_Courage.htm) harimo ibisobanuro bigaragaza ko ubuyobozi bwa Kiliziya Gatulika mu Rwanda atari bwo bwategetse abagize ubutwari bwo guhisha Abatutsi muri jenoside, n\u2019ubwo bwari bubifite ububasha bwo kubashyigikira. Ngo ibikorwa byaranze abitanze nka Niyitegeka byagiye bikorwa n\u2019umuntu ku giti cye, biturutse ku mutima mwiza yari yifitemo, n\u2019amahitamo mazima, mu bihe bikomeye. Yewe ngo hari n\u2019abahishe Abatutsi bakabipfa n\u2019ababakuriye muri kiliziya. Abo muri African Rights bakavuga ko ubutwari bw\u2019abihayimana bamwe na bamwe bwagaragaye icyo gihe bwatumye bamwe mu barokotse jenoside bifuza ko bashyirwa mu rwego rw\u2019abamaritiri no mu batagatifu, bibukwa muri kiliziya.<\/p>\n<p>Immacul\u00e9e Tuyisenge warokotse nyuma yo guhishwa na Niyitegeka, mu buhamya bwe bumaze igihe, na we yifuje ko Niyitegeka Felicita yazashyirwa mu rwego rw\u2019abatagatifu, kuko ubutwari bwe burimo isomo ritazibagirana mu kwitangira abo ushinzwe n\u2019abandi bamugananaga, cyane cyane mu bihe bikomeye.<\/p>\n<p>Abayobozi ba kiliziya gatulika mu Rwanda ntibakunze kuvuga kuri dosiye nk\u2019izi zo kugira Umunyarwanda wakwigwaho akajya mu bahire. Umwe mu basenyeri bo mu Rwanda aherutse kubwira itangazamakuru ko iki kibazo cyananiye abayobozi ba kiliziya mu Rwanda, ubwo yemezaga ko Papa Yohani Pawulo wa kabili ataritaba Imana yabwiye abo akuriye mu Rwanda kureba ingero z\u2019abakwigwaho bakajya muri urwo rwego rw\u2019intangarugero muri kiliziya, nyuma ya Jenoside yakorewe Abatutsi. Ariko ngo abasenyeri babisabwe bakaba batarigeze babikora! <\/p>\n<p>Muri Afrika hari abashyizwe mu rwego rw\u2019abahire bake ugereranyije n\u2019abo ku mugabane w\u2019Uburayi. Ariko aha, twakwemera ko nta mibare nyayo dufite. Gusa, ingero z\u2019Abanyafrika, zahera mu bihugu by\u2019ibituranyi: Abahowe Imana 22 b\u2019i Bugande bishwe hagati ya 1885 na 1887, bashyizwe mu rwego rw\u2019Abatagatifu muri 1964. Umubikira Anuarite Nengapeta Marie-Cl\u00e9mentine wo muri Repubulika iharanira Demokarasi ya Kongo wanze gusambanywa ku ngufu mu 1964 yashyizwe mu batagatifu mu 1999; Izidore Bakanja na we wo muri DRC, wahowe ubukristu mu 1909, yashyizwe mu bahire mu 1994.  Hari n\u2019abandi nka Iwene Tansi uwihayimana wo muri Nigeria, witabye Imana mu 1964, agashyirwa mu bahire mu 1986; Bakhita Josephine wo muri Sudani, witabyimana mu 1947 agashyirwa mu bahire mu 1992 no mu batagatifu muri 2000.<\/p>\n<p>N\u2019ubwo Imana ariyo yihitiramo, bivuze ko hari n\u2019abandi baba barabaye intangarugero batibukwa ku isi, iyo umuntu wagize neza azirikanwe ku mugaragaro, bibera abakiriho urugero, bakagerageza kwigana imyitwarire n\u2019imigenzo myiza yagiraga.<\/p>\n<p>{{Inkuru dukesha:}} Imvaho Nshya<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>{Uwishe Intwari Niyitegeka Felicita mu gihe cya Jenoside yarabyiyemereye. Aya makuru akaba yarahayawe inkiko.} Niyitegeka Felicita ni mwene Sekabwa Simoni na Nyirampabuka Angelina. Yavukiye i Vumbi mu Mujyi wa Huye mu 1934. Yari ubuheta mu muryango w\u2019abana icumi. Niyitegeka F\u00e9licit\u00e9 yize amashuri abanza Astrida (Butare) mu kigo cyayoborwaga n\u2019Ababikira Bera kuva mu 1941 kugera mu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"archived_slugs":[],"footnotes":"","igh_game_id":0},"categories":[9121],"tags":[16770],"byline":[11695],"hashtag":[],"class_list":["post-20730","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-abantu","tag-homenews","byline-igihe-com"],"bylines":[{"id":11695,"name":"igihe.com","slug":"igihe-com","description":"","image":{"id":0,"url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/?s=96&d=mm&f=y&r=g","alt":"Default avatar","title":"Default avatar","caption":"","mime_type":"image\/jpeg","sizes":[]},"user_id":null,"twitter_handle":""}],"contributors":[{"id":11695,"name":"igihe.com","slug":"igihe-com","description":"","image":{"id":0,"url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/?s=96&d=mm&f=y&r=g","alt":"Default avatar","title":"Default avatar","caption":"","mime_type":"image\/jpeg","sizes":[]},"user_id":null,"twitter_handle":""}],"featured_image":null,"live_coverage":null,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/next.igihe.com\/kinyarwanda\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20730","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/next.igihe.com\/kinyarwanda\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/next.igihe.com\/kinyarwanda\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/next.igihe.com\/kinyarwanda\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/next.igihe.com\/kinyarwanda\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20730"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/next.igihe.com\/kinyarwanda\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20730\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/next.igihe.com\/kinyarwanda\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20730"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/next.igihe.com\/kinyarwanda\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20730"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/next.igihe.com\/kinyarwanda\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20730"},{"taxonomy":"byline","embeddable":true,"href":"https:\/\/next.igihe.com\/kinyarwanda\/wp-json\/wp\/v2\/byline?post=20730"},{"taxonomy":"hashtag","embeddable":true,"href":"https:\/\/next.igihe.com\/kinyarwanda\/wp-json\/wp\/v2\/hashtag?post=20730"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}